Data „5933” w ELI nie zmienia ustawy z 1933 r. Jak bezpiecznie zidentyfikować akt i go cytować
Autor: AnyLawyer AI
Opieka merytoryczna serwisu: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Jedna błędna data w elektronicznym rekordzie może wywołać niepotrzebne wątpliwości: czy chodzi o inny akt, błąd w cytacie, a może wadliwie ustalony publikator? W przypadku ustawy o nadzwyczajnej daninie majątkowej odpowiedź wynika z zestawienia danych identyfikacyjnych: podstawą jest tytuł aktu, jego rzeczywista data oraz oznaczenie Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248, a nie anomalia w pojedynczym polu metadanych ELI.
Kontekst: skąd bierze się problem z datą w ELI
ELI (European Legislation Identifier) to system adresowania i prezentowania aktów prawnych w internecie. Rekord dotyczący ustawy o nadzwyczajnej daninie majątkowej prowadzi pod adresem zawierającym rok i pozycję: eli/DU/1933/248/ogl. Już sam adres wskazuje więc na Dziennik Ustaw z 1933 r., pozycję 248.
Jednocześnie w rekordzie widnieje pole „Data” o niezwykłej wartości: 5933-07-13T00:00:00. Nie odpowiada ona ani dacie zapisanej w tytule aktu, ani rokowi wskazanemu w publikatorze. To właśnie rodzi praktyczne pytanie: czy prawnik powinien powtarzać tę datę, skoro pochodzi z oficjalnego systemu publikacyjnego?
Odpowiedź powinna być ostrożna, ale jednoznaczna: nie. Rekord ELI zawiera kilka różnych danych, a ich funkcje nie są takie same. W tym przypadku data „5933-07-13” pozostaje niespójna z pozostałymi elementami identyfikującymi akt. Nie może więc zastąpić danych wynikających z tytułu ustawy oraz oznaczenia jej publikacji.
Sam rekord ELI podaje nazwę aktu i publikator wprost:
Ustawa z dnia 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej. Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248
Z tego fragmentu wynikają trzy najważniejsze dane identyfikacyjne: rodzaj aktu (ustawa), data aktu (24 marca 1933 r.) oraz publikator (Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248). To one pozwalają ustalić, o jakiej ustawie mowa.
Co dokładnie mówią dostępne dane źródłowe
W dostępnej treści nie ma pełnego tekstu ustawy z 24 marca 1933 r., w tym jej artykułów, przepisów o wejściu w życie ani daty ogłoszenia. Nie należy więc dopowiadać tych elementów na podstawie pola metadanych albo na podstawie współczesnych zasad publikacji.
Da się natomiast dokładnie odczytać informacje zawarte w rekordzie:
- Tytuł: „Ustawa z dnia 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej”.
- Publikator: „Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248”.
- Adres ELI:
https://eli.gov.pl/eli/DU/1933/248/ogl. - Pole daty w metadanych: „5933-07-13T00:00:00”.
Pierwsze trzy elementy są wzajemnie zgodne: dotyczą aktu z 1933 r. oraz pozycji 248 w Dzienniku Ustaw z tego roku. Czwarty element nie pasuje do tej identyfikacji, ponieważ wskazuje rok 5933.
W praktyce trzeba rozróżnić dane identyfikujące akt od metadanych technicznych lub opisowych. Dane identyfikujące odpowiadają na pytanie: „jaki to akt?”. Metadane mogą ułatwiać wyszukiwanie, sortowanie albo prezentację rekordu, ale gdy są sprzeczne z tytułem i publikacją, nie powinny samodzielnie przesądzać o treści cytatu.
Współczesne rekordy publikacyjne dobrze pokazują, że jeden dokument może mieć więcej niż jedną datę. Przykładowo rekord uchwały KNF z 2025 r. rozróżnia „Datę promulgacji” (czyli urzędowego ogłoszenia) od „Daty ogłoszenia” podanej przy samym akcie.
Data promulgacji: 2025-01-15 Data ogłoszenia: 2025-01-10
To nie oznacza, że takie rozróżnienie można automatycznie przenosić na ustawę z 1933 r. Pokazuje jednak ważną metodę pracy: przed wykorzystaniem daty trzeba ustalić, czego ta data dotyczy. Data aktu, data publikacji, data wejścia w życie i data w technicznym polu rekordu to potencjalnie różne informacje.
Jak potwierdzić publikator: Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248
Przy rozbieżności danych prawnik powinien zacząć od elementów najbardziej konkretnych i wzajemnie weryfikowalnych. W analizowanej sprawie właściwa kolejność jest następująca.
Po pierwsze, należy sprawdzić pełny tytuł: jest to ustawa z 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej. Po drugie, trzeba zestawić ten tytuł z publikacją: Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248. Po trzecie, warto skontrolować, czy numer pozycji odpowiada adresowi ELI; tutaj adres zawiera segment /1933/248/, a więc jest zgodny z rokiem i pozycją wskazanymi przy tytule.
Publikator to urzędowe oznaczenie miejsca opublikowania aktu. W starszym systemie cytowania obejmuje on rok, numer Dziennika Ustaw i pozycję. W analizowanym przypadku komplet brzmi: Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248.
Znaczenie urzędowej publikacji dobrze obrazuje wyrok WSA w Szczecinie z 30 lipca 2015 r., sygn. I SA/Sz 598/15. Sąd, omawiając współczesny Dziennik Ustaw, podkreślił rolę publikacji jako sposobu udostępnienia prawa.
W Dzienniku Ustaw ogłaszane są akty normatywne i inne akty prawne.
W sprawie ustawy z 1933 r. nie chodzi oczywiście o współczesną elektroniczną formę wydawania Dziennika Ustaw. Teza praktyczna pozostaje jednak prosta: przy ustalaniu aktu decydujące znaczenie ma jego oznaczenie w urzędowym publikatorze, a nie pojedyncze pole informacyjne, które pozostaje z nim w oczywistej kolizji.
Praktyczne konsekwencje: jak cytować ustawę
W opinii prawnej, piśmie procesowym albo analizie historycznej ustawy nie należy wpisywać daty „13 lipca 5933 r.”. Nie należy też tworzyć cytatu opartego wyłącznie na adresie ELI, np. „ELI/DU/1933/248”, ponieważ taki skrót nie zastępuje normalnego oznaczenia aktu.
Bezpieczny zapis podstawowy brzmi:
ustawa z dnia 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej (Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248).
Jeżeli potrzebny jest link, można po tym cytacie dodać odsyłacz elektroniczny:
ustawa z dnia 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej (Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248), dostępna w ELI.
W piśmie procesowym warto zachować klasyczną formę publikatora w tekście głównym, a adres internetowy umieścić w przypisie albo nawiasie. Dzięki temu cytat pozostanie zrozumiały także poza systemem ELI i nie będzie zależny od sposobu wyświetlania konkretnego rekordu.
Jak to działa w praktyce
Pełnomocnik przygotowuje opinię o historycznych podstawach daniny. Wyszukiwarka prowadzi go do rekordu ELI, gdzie widzi datę „5933-07-13”. Nie powinien kopiować tej wartości do opinii. Powinien natomiast odczytać tytuł oraz publikator, a następnie zapisać:
„Zgodnie z ustawą z dnia 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej (Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248)…”
Jeżeli w sprawie istotne jest samo wykazanie rozbieżności, można dodać zdanie wyjaśniające: „W rekordzie ELI widnieje niespójna data w polu metadanych, jednak tytuł aktu i publikator wskazują ustawę z 24 marca 1933 r., opublikowaną w Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248”.
Na co uważać
Po pierwsze, nie wolno mylić daty aktu z datą jego ogłoszenia. W analizowanym rekordzie źródłowym potwierdzona jest data ustawy — 24 marca 1933 r. — ale nie przedstawiono odrębnej daty jej ogłoszenia.
Po drugie, nie należy „naprawiać” rekordu przez zgadywanie, co miała oznaczać data „5933-07-13”. Można wskazać jej sprzeczność z innymi danymi, ale bez materiału źródłowego nie da się ustalić jej genezy ani przypisać jej konkretnej funkcji.
Po trzecie, warto odróżniać oczywistą omyłkę pisarską od zmiany samego aktu. Sąd Najwyższy w postanowieniu I NSP 448/24 pokazał, że błędne oznaczenie daty może wymagać formalnego sprostowania.
prostuje oczywistą omyłkę pisarską poprzez wskazanie prawidłowej daty wydania postanowienia i daty odbycia posiedzenia niejawnego, tj. 10 czerwca zamiast błędnie wskazanej 11 czerwca.
To rozstrzygnięcie dotyczy orzeczenia sądowego, a nie rekordu ELI ustawy z 1933 r. Ilustruje jednak zasadę zdroworozsądkową: błąd w dacie należy rozpoznać jako błąd oznaczenia, jeżeli pozostałe dane pozwalają pewnie zidentyfikować dokument. Nie wolno z samej omyłki wyprowadzać wniosku, że powstał nowy albo inny akt.
Co to oznacza w praktyce
- Za podstawę identyfikacji przyjmij tytuł, datę aktu i publikator: ustawa z 24 marca 1933 r., Dz.U. 1933 nr 29 poz. 248.
- Nie cytuj daty „5933-07-13” jako daty ustawy, ogłoszenia ani wejścia w życie; materiał nie pozwala przypisać jej takiego znaczenia.
- W pismach używaj klasycznego cytatu publikacyjnego, a link ELI traktuj jako pomocniczy odsyłacz do elektronicznego rekordu.
- Jeżeli rozbieżność ma znaczenie dla sprawy, opisz ją wprost, wskazując, że dotyczy pola metadanych, podczas gdy tytuł i publikator są zgodne.
- Nie dopisuj niepotwierdzonych dat — zwłaszcza daty ogłoszenia lub wejścia w życie — jeżeli nie wynikają z tekstu aktu albo innego właściwego źródła.